Gospodarka obiegu zamkniętego (GOZ) staje się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju nowoczesnej gospodarki. O wyzwaniach związanych z transformacją przedsiębiorstw i samorządów, roli innowacji oraz przyszłości gospodarki cyrkularnej w Polsce rozmawiamy z Anną Marią Klepacką, Dyrektor Departamentu Innowacji i Gospodarki Obiegu Zamkniętego Polskiego Stowarzyszenia Gospodarki Cyrkularnej (PSGC).
Droga zawodowa i działalność w PSGC
Proszę opowiedzieć o swojej drodze zawodowej i obecnej funkcji w PSGC.
Od wielu lat zajmuję się zagadnieniami związanymi z rozwojem zrównoważonym, w szczególności „Rolą rolnictwa i gospodarstw rolnych w produkcji energii odnawialnej jako determinanta rozwoju zrównoważonego obszarów wiejskich”. Moje doświadczenie obejmuje współpracę z przedsiębiorstwami oraz instytucjami naukowymi przy projektach dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) oraz modeli biznesowych. Obecnie w PSGC odpowiadam za działania realizowane przez Departament Innowacji i Gospodarki Obiegu Zamkniętego. Koordynuję inicjatywy wspierające przedsiębiorców, samorządy oraz partnerów instytucjonalnych we wdrażaniu rozwiązań opartych na gospodarce cyrkularnej i innowacyjnych modelach biznesowych.
Misja Departamentu
Jaka jest misja Departamentu Innowacji i Gospodarki Obiegu Zamkniętego?
Misją Departamentu jest wspieranie transformacji polskiej gospodarki w kierunku modelu zrównoważonego, konkurencyjnego i odpornego na wyzwania przyszłości. Skupiamy się na promocji innowacji, efektywnym wykorzystaniu zasobów oraz wdrażaniu zasad gospodarki obiegu zamkniętego. Dążymy do tego, aby przedsiębiorcy i samorządy postrzegali GOZ nie tylko jako obowiązek wynikający z regulacji, ale przede wszystkim jako szansę na rozwój, wzrost konkurencyjności i ograniczenie kosztów działalności.
Znaczenie gospodarki cyrkularnej dla Polski i Europy
Jakie znaczenie ma dziś gospodarka cyrkularna dla rozwoju Polski i Europy?
Gospodarka obiegu zamkniętego jest jednym z kluczowych kierunków rozwoju Unii Europejskiej. Pozwala ograniczać zużycie surowców, zmniejszać ilość odpadów, zwiększać bezpieczeństwo surowcowe oraz redukować emisję gazów cieplarnianych. Dla Polski oznacza to możliwość modernizacji przemysłu, tworzenia nowych miejsc pracy oraz budowania przewagi konkurencyjnej poprzez innowacje. GOZ wspiera również rozwój nowych modeli biznesowych opartych na ponownym wykorzystaniu, naprawie, recyklingu i wydłużaniu cyklu życia produktów.
Innowacje wspierające gospodarkę obiegu zamkniętego
Jakie innowacyjne rozwiązania wspiera obecnie Departament?
Departament wspiera rozwiązania wykorzystujące nowoczesne technologie do zwiększania efektywności gospodarowania zasobami. Są to między innymi cyfrowe systemy monitorowania przepływu materiałów, technologie recyklingu i odzysku surowców, ekoprojektowanie produktów, wykorzystanie sztucznej inteligencji w zarządzaniu procesami produkcyjnymi oraz projekty związane z odnawialnymi źródłami energii i efektywnością energetyczną. Ważnym obszarem jest również rozwój symbiozy przemysłowej oraz innowacyjnych modeli współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami.
Jak wdrażać GOZ w przedsiębiorstwach?
W jaki sposób przedsiębiorstwa mogą wdrażać zasady GOZ w praktyce?
Wdrażanie gospodarki obiegu zamkniętego powinno rozpocząć się od analizy procesów zachodzących w przedsiębiorstwie i identyfikacji miejsc, w których można ograniczyć zużycie surowców oraz ilość odpadów. Następnie warto inwestować w technologie umożliwiające ponowne wykorzystanie materiałów, projektować produkty z myślą o ich trwałości i możliwości naprawy oraz rozwijać modele biznesowe oparte na usługach, współdzieleniu czy regeneracji produktów. Kluczowe znaczenie ma również współpraca z partnerami biznesowymi oraz korzystanie z dostępnych programów wsparcia.
Branże z największym potencjałem rozwoju
Jakie sektory gospodarki mają największy potencjał rozwoju w modelu cyrkularnym?
Największy potencjał mają obecnie przemysł produkcyjny, budownictwo, gospodarka odpadami, sektor opakowań, branża spożywcza, tekstylna oraz elektroniczna. Duże możliwości rozwoju oferują również sektor energetyczny, logistyka oraz rolnictwo. W każdej z tych branż istnieje możliwość ograniczenia zużycia zasobów, zwiększenia poziomu recyklingu oraz tworzenia nowych produktów i usług opartych na ponownym wykorzystaniu materiałów.
Wsparcie PSGC dla biznesu i samorządów
Jak PSGC wspiera samorządy i biznes w transformacji do GOZ?
PSGC wspiera transformację poprzez działania doradcze, szkoleniowe i edukacyjne. Organizuje konferencje, warsztaty oraz spotkania eksperckie, umożliwiające wymianę doświadczeń pomiędzy przedstawicielami biznesu, administracji i świata nauki. Istotnym elementem działalności jest również inicjowanie partnerstw, przygotowywanie rekomendacji oraz wspieranie realizacji projektów finansowanych ze środków krajowych i europejskich. Dzięki temu samorządy i przedsiębiorcy mogą skuteczniej wdrażać rozwiązania zgodne z zasadami gospodarki obiegu zamkniętego.
Największe wyzwania transformacji
Jakie bariery najczęściej napotykają podmioty wdrażające rozwiązania cyrkularne?
Najczęściej wskazywanymi barierami są wysokie koszty początkowych inwestycji, brak odpowiedniej wiedzy i kompetencji, niepewność regulacyjna oraz ograniczony dostęp do finansowania. W wielu przypadkach problemem pozostaje także niewystarczająca współpraca pomiędzy uczestnikami rynku oraz trudności z budowaniem nowych modeli biznesowych. Istotnym wyzwaniem jest również zmiana sposobu myślenia – przejście od modelu liniowego do podejścia opartego na maksymalnym wykorzystaniu zasobów.
Priorytety Departamentu
Jakie projekty są obecnie priorytetowe dla Departamentu?
Do priorytetów należą projekty wspierające transformację przedsiębiorstw w kierunku GOZ, rozwój innowacyjnych technologii środowiskowych, promocję ekoprojektowania oraz budowanie współpracy pomiędzy biznesem, nauką i administracją. Ważnym kierunkiem działań jest także rozwój kompetencji przedsiębiorców poprzez szkolenia i programy edukacyjne oraz inicjowanie przedsięwzięć wpisujących się w cele Europejskiego Zielonego Ładu i transformacji cyfrowej.
Wizja gospodarki cyrkularnej za 10 lat
Jak wyobraża sobie Pani gospodarkę obiegu zamkniętego w Polsce za 10 lat?
Za dziesięć lat gospodarka obiegu zamkniętego powinna stać się standardem funkcjonowania przedsiębiorstw i administracji publicznej. Produkty będą projektowane z myślą o trwałości, naprawie i recyklingu, a odpady będą traktowane jako cenne surowce wtórne. Cyfrowe technologie pozwolą skutecznie monitorować przepływ materiałów i energii, natomiast współpraca pomiędzy biznesem, nauką i samorządami przyspieszy wdrażanie innowacyjnych rozwiązań. Polska ma szansę stać się jednym z liderów transformacji cyrkularnej w Europie, budując konkurencyjną gospodarkę opartą na wiedzy, innowacjach i odpowiedzialnym wykorzystaniu zasobów.
Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi zmianami w gospodarce cyrkularnej i energetyce?
Dołącz do naszej społeczności w mediach społecznościowych! Codziennie dzielimy się tam ekspercką wiedzą, relacjami z projektów PSGC oraz zaproszeniami na kluczowe wydarzenia branżowe. Bądź częścią zmiany – zaobserwuj nas: