Jak sprawić, by gospodarka obiegu zamkniętego stała się realnym impulsem rozwoju dla polskich przedsiębiorstw, samorządów i rolnictwa? Jakie bariery wciąż spowalniają transformację i jakie rozwiązania mogą pomóc Polsce stać się jednym z liderów cyrkularnej gospodarki w Europie? O wyzwaniach związanych z wdrażaniem innowacyjnych rozwiązań, potencjale biogazowni i biometanu oraz roli Polskiego Stowarzyszenia Gospodarki Cyrkularnej rozmawiamy z Sebastianem Gregorczykiem, przedstawicielem Departamentu Innowacji i Gospodarki Obiegu Zamkniętego PSGC.
Od doświadczenia w branży rolno-spożywczej do działań na rzecz GOZ
Proszę opowiedzieć o swojej drodze zawodowej i obecnej funkcji w PSGC.
Moja droga zawodowa opiera się na konsekwentnym budowaniu doświadczenia w branży rolno-spożywczej. W różnych firmach i instytucjach krok po kroku poznaję specyfikę tej branży.
Moje podejście do pracy najlepiej oddaje przekonanie, że specyfika tego sektora wymaga ciągłej nauki i pokory wobec wiedzy kolejnych pokoleń – od rolników prowadzących gospodarstwa od pokoleń po właścicieli rodzinnych firm spożywczych.
Zamiast szukać dróg na skróty, wolę budować swoje kompetencje na solidnych, sprawdzonych fundamentach, pozostając jednocześnie otwartym na nowe technologie i innowacje.
Właśnie te doświadczenia i praktyczna znajomość branży mogą stanowić wartościowy wkład w działania Polskiego Stowarzyszenia Gospodarki Cyrkularnej.
Misja Departamentu Innowacji i Gospodarki Obiegu Zamkniętego
Jaka jest misja Departamentu Innowacji i Gospodarki Obiegu Zamkniętego?
Uważam, że najważniejszą misją jest dopilnowanie, aby Polska nie tylko nie przespała zmian związanych z wdrażaniem innowacyjnych rozwiązań w gospodarce obiegu zamkniętego, ale również stała się jednym z liderów tych zmian w Europie. Wierzę, że jest to możliwe.
GOZ jako fundament konkurencyjnej gospodarki
Jakie znaczenie ma dziś gospodarka cyrkularna dla rozwoju Polski i Europy?
Gospodarka cyrkularna to jeden z najważniejszych megatrendów gospodarczych XXI wieku.
Przejście z modelu „weź – wyprodukuj – zużyj – wyrzuć” na model gospodarki obiegu zamkniętego nie jest wyłącznie kwestią ekologii. To przede wszystkim strategia zapewniająca bezpieczeństwo gospodarcze i konkurencyjność Polski oraz całej Europy.
W ogromnym skrócie gospodarka cyrkularna zapewnia trzy kluczowe korzyści:
- Bezpieczeństwo surowcowe – odzyskujemy cenne surowce z tego, co już zostało wyprodukowane, ograniczając zależność od importu.
- Oszczędności finansowe – przedsiębiorstwa zmniejszają koszty dzięki efektywniejszemu wykorzystaniu energii, odnawialnych źródeł energii oraz odpadów jako surowców.
- Nowe miejsca pracy i innowacje – rozwijają się nowoczesne technologie, zaawansowany recykling, logistyka oraz sektor napraw.
To po prostu przewaga ekonomiczna we współczesnym świecie.
Innowacje, które mogą zmienić polską energetykę
Jakie innowacyjne rozwiązania wspiera obecnie Departament?
Rozmawiamy o wielu innowacjach, jednak wspólnie z koleżankami i kolegami uważamy, że należy szczególnie koncentrować się na rozwiązaniach wspierających rozwój gospodarczy Polski.
Silna gospodarka oznacza większe bezpieczeństwo państwa, wyższy poziom życia obywateli oraz większe możliwości inwestowania w zdrowie, edukację czy bezpieczeństwo.
Obecnie dużo uwagi poświęcamy biogazowniom i biometanowi, które mogą odegrać ogromną rolę w transformacji energetycznej, zwłaszcza na polskiej wsi. Pozwalają one przekształcać odpady organiczne w czystą energię i ekologiczne nawozy.
Dzięki takim inwestycjom możemy zwiększać niezależność energetyczną kraju, jednocześnie tworząc wymierne korzyści finansowe dla rolnictwa i przemysłu.
Jak przedsiębiorstwa mogą skutecznie wdrażać GOZ?
W jaki sposób przedsiębiorstwa mogą wdrażać zasady GOZ w praktyce?
Sposobów jest wiele, jednak moim zdaniem najpierw musimy wrócić do podstaw.
Poza dyskusjami potrzebujemy konkretnych działań i odważnych decyzji. Obecnie zbyt często koncentrujemy się na celach krótkoterminowych, zapominając o tym, gdzie chcemy być za 10 czy 20 lat.
Modernizacja przedsiębiorstw zgodnie z zasadami GOZ to proces liczony w latach. Pierwsze szeroko widoczne efekty obecnych działań zobaczymy prawdopodobnie dopiero w latach 2035–2040.
Dlatego czas zakończyć niekończące się dyskusje i wykorzystać wiedzę ekspertów PSGC do realnych działań.
Rolnictwo i przemysł spożywczy z ogromnym potencjałem
Jakie sektory gospodarki mają największy potencjał rozwoju w modelu cyrkularnym?
Z perspektywy rynku i regulacji największy potencjał mają branże, które zużywają najwięcej zasobów lub wytwarzają największą ilość odpadów.
Ja szczególnie wskazałbym sektor rolno-spożywczy, który znam najlepiej.
Generuje on ogromne ilości biomasy i odpadów organicznych, które wciąż są niewystarczająco wykorzystywane.
Największy potencjał widzę w produkcji biogazu i biometanu z odpadów rolniczych, przetwarzaniu produktów ubocznych na pasze i nawozy oraz wykorzystaniu biomasy do produkcji energii. Dzięki temu przedsiębiorstwa mogą zwiększać swoją samowystarczalność energetyczną.
Współpraca z samorządami i biznesem
Jak PSGC wspiera samorządy i biznes w transformacji do GOZ?
Jesteśmy organizacją ekspercką i doradczą. Współpracujemy z wieloma samorządami oraz przedsiębiorstwami.
Jednak bez zmian systemowych oraz prostego, przejrzystego prawa nasze działania będą napotykały poważne ograniczenia. Organizowanie konferencji i spotkań nie wystarczy, jeśli nie będą im towarzyszyć realne zmiany legislacyjne.
Największe bariery rozwoju gospodarki cyrkularnej
Jakie bariery najczęściej napotykają podmioty wdrażające rozwiązania cyrkularne?
Największe bariery to:
- bariery regulacyjne i prawne,
- bariery mentalne i świadomościowe,
- bariery ekonomiczne i rynkowe.
Największym problemem nie jest brak dobrych chęci przedsiębiorców, lecz brak spójnych przepisów oraz opłacalności inwestycji w krótkim okresie.
Dopóki system nie będzie premiował cyrkularności i ograniczał marnotrawstwa, tempo transformacji pozostanie zbyt wolne.
Znam wielu rolników i przedsiębiorców, którzy złożyli wnioski o dofinansowanie budowy biogazowni już w 2023 roku i do dziś czekają na decyzje.
Co jest potrzebne, aby przyspieszyć transformację?
Czy jako PSGC macie pomysł, jak pokonać te bariery?
Oczywiście, że tak. Trzeba jednak pamiętać, że jesteśmy stowarzyszeniem skupiającym ekspertów i praktyków.
Aby skutecznie wdrażać zmiany, potrzebni są również decydenci gotowi korzystać z wiedzy ekspertów.
W świecie dynamicznych zmian technologicznych i gospodarczych model zarządzania oparty na przekonaniu, że jedna osoba wie wszystko najlepiej, prowadzi zarówno biznes, jak i państwo w ślepą uliczkę.
Polska za 10 lat – czego możemy nauczyć się od Czech?
Jak wyobraża sobie Pan gospodarkę obiegu zamkniętego w Polsce za 10 lat?
Odwołam się tutaj do mojej drugiej ojczyzny – Czech.
To jeden z najbardziej uprzemysłowionych krajów Unii Europejskiej, który traktuje gospodarkę obiegu zamkniętego nie jako ideologiczny projekt, lecz jako narzędzie budowania przewagi konkurencyjnej.
Dzięki temu:
- skutecznie rozwija recykling metali, tworzyw sztucznych i elektroniki,
- dynamicznie rozwija centra regeneracji części samochodowych i przemysłowych,
- posiada spójną strategię Cirkulární Česko 2040, która daje przedsiębiorcom stabilność planowania,
- efektywnie wykorzystuje środki unijne na inwestycje cyrkularne, a decyzje dotyczące dofinansowań zapadają w ciągu miesięcy, a nie lat.
Tego właśnie życzyłbym Polsce za dziesięć lat.
Chciałbym, abyśmy potrafili sprawnie rozwijać gospodarkę obiegu zamkniętego, uczyli się od naszych sąsiadów, wyciągali wnioski z ich doświadczeń i stali się jednym z europejskich liderów transformacji cyrkularnej.
Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi zmianami w gospodarce cyrkularnej i energetyce?
Dołącz do naszej społeczności w mediach społecznościowych! Codziennie dzielimy się tam ekspercką wiedzą, relacjami z projektów PSGC oraz zaproszeniami na kluczowe wydarzenia branżowe. Bądź częścią zmiany – zaobserwuj nas: