Skuteczna transformacja energetyczna wymaga nie tylko nowych technologii i odpowiednich źródeł finansowania, ale przede wszystkim współpracy samorządów, mieszkańców, przedsiębiorców i organizacji społecznych. O tym, jak budować lokalne partnerstwa, prowadzić dialog z mieszkańcami oraz tworzyć warunki sprzyjające inwestycjom w odnawialne źródła energii, rozmawiamy z Mecenasem Igorem Kajetanem Spławskim z Departamentu Współpracy z Samorządami, NGO i Biznesem, który wskazuje najważniejsze wyzwania i kierunki działań wspierających rozwój bezpiecznej i nowoczesnej energetyki.
Mieszkańcy jako partnerzy transformacji energetycznej
Transformacja energetyczna wymaga zaangażowania wielu środowisk. Jak skutecznie włączać mieszkańców w proces podejmowania decyzji dotyczących lokalnych inwestycji energetycznych?
Transformacja energetyczna będzie skuteczna tylko wtedy, gdy stanie się projektem społecznym, a nie wyłącznie administracyjnym. Kluczowe znaczenie mają przejrzysta komunikacja, konsultacje społeczne prowadzone na odpowiednio wczesnym etapie oraz przedstawianie mieszkańcom konkretnych korzyści – niższych kosztów energii, poprawy jakości powietrza czy większego bezpieczeństwa energetycznego. Mieszkańcy powinni mieć realny wpływ na kształt lokalnych inwestycji, a nie jedynie możliwość zgłaszania uwag po zakończeniu procesu planowania.
Należy również, choć być może to jeszcze zbyt odważna teza, by w każdym nowym indywidualnym projekcie inwestycji czy też developerskim, istniał wymóg zasilania takiej inwestycji z OZE
Siła współpracy – partnerstwa, które napędzają zieloną transformację
Współpraca samorządów, organizacji pozarządowych i przedsiębiorców staje się coraz ważniejsza. Jakie projekty partnerskie przynoszą dziś najlepsze efekty?
Największą wartość mają przedsięwzięcia łączące kompetencje wszystkich partnerów. Samorządy dysponują znajomością lokalnych potrzeb, biznes wnosi doświadczenie inwestycyjne i technologiczne, a organizacje społeczne budują zaufanie mieszkańców oraz prowadzą działania edukacyjne. Bardzo dobre rezultaty przynoszą projekty dotyczące odnawialnych źródeł energii, poprawy efektywności energetycznej budynków publicznych, tworzenia klastrów energii czy rozwoju
społeczności energetycznych.
Podkreślić należy, że w dobie zagrożenia wojennego, trudniej dla wroga zniszczyć indywidualne instalacje energetyczne z OZE, niż kilka „molochów” energetycznych w postaci elektrowni.
Zaopatrzenie obywatel w energię odciąży wówczas, i to w znacznej mierze administrację, pozwoli zapewnić w trudnym czasie bezpieczeństwo energetyczne obywateli, a także może być elementem walki z wrogiem, gdyż pojęcie konwencjonalnego konfliktu, co widzimy w Ukrainie, znacznie ewoluuje.
Skąd pozyskać środki na inwestycje energetyczne?
Finansowanie inwestycji jest jednym z największych wyzwań dla jednostek samorządu terytorialnego. Jakie źródła wsparcia warto dziś wykorzystywać?
Samorządy mają obecnie dostęp do wielu instrumentów finansowych. Są to przede wszystkim środki unijne, programy krajowe realizowane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska. Coraz większą rolę odgrywają również partnerstwa publiczno-prywatne, instrumenty zwrotne oraz finansowanie oferowane przez instytucje
rozwoju. Kluczowe jest jednak odpowiednie przygotowanie projektu oraz wybór źródła finansowania dopasowanego do jego charakteru.
Uważam również, iż istnieje również znaczne pole w zakresie zwolnień czy ulg podatkowych, gdzie ewentualne inwestycje również indywidulane mogą znaleźć odpowiednie zachęty.
Dialog, który buduje zaufanie
Dialog społeczny często decyduje o powodzeniu inwestycji. Jakie wyzwania pojawiają się najczęściej podczas rozmów z mieszkańcami i lokalnymi interesariuszami?
Największym wyzwaniem jest brak zaufania wynikający z niedostatecznej informacji lub wcześniejszych negatywnych doświadczeń. Często pojawiają się również obawy dotyczące wpływu inwestycji na środowisko, krajobraz czy wartość nieruchomości. Dlatego niezwykle istotne jest prowadzenie dialogu w sposób otwarty, rzetelny i oparty na faktach. Transparentność procesu oraz gotowość do odpowiadania na pytania mieszkańców znacząco zwiększają szanse na osiągnięcie porozumienia.
Polacy to naród niezwykle pracowity i gospodarny, co widzimy choćby poprzez uwzględnienie Polski w G20 i to ledwie po 20 latach od wejścia do UE. Śmiem twierdzić, że nawet minimalne zachęty wystarczyłby do uruchomienia strumienia inwestycji prywatnych w tym zakresie, co finalnie dodatkowo napędzało by, wręcz zwrotnie, gospodarkę Polski i de facto portfel Skarbu Państwa.
Lokalne partnerstwa fundamentem bezpieczeństwa energetycznego
Jaką rolę odgrywają lokalne partnerstwa w budowaniu bezpieczeństwa energetycznego i rozwoju gospodarczego Polski?
Silne partnerstwa lokalne są fundamentem skutecznej transformacji energetycznej. Pozwalają lepiej wykorzystywać lokalne zasoby, zwiększają efektywność inwestycji oraz umożliwiają pozyskiwanie większych środków finansowych. Współpraca samorządów, przedsiębiorców, organizacji społecznych i mieszkańców przekłada się na rozwój innowacyjnych projektów, tworzenie nowych miejsc pracy oraz wzmacnianie bezpieczeństwa energetycznego regionów. W dłuższej perspektywie to właśnie lokalne partnerstwa będą jednym z najważniejszych czynników budujących konkurencyjność polskiej gospodarki.
Wiadomym jest, że nie wszystkich stać na indywidualne dodatkowe inwestowanie, ale już wspólna inwestycja, która obniża koszty, w tym koszty indywidulane jest i będzie dodatkowym pozytywnym bodźcem.
Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi zmianami w gospodarce cyrkularnej i energetyce?
Dołącz do naszej społeczności w mediach społecznościowych! Codziennie dzielimy się tam ekspercką wiedzą, relacjami z projektów PSGC oraz zaproszeniami na kluczowe wydarzenia branżowe. Bądź częścią zmiany – zaobserwuj nas: